پرورش کپور در استخر پیش ساخته

مقدمه

پرورش کپور در استخر پیش ساخته شاید یک پدیده جدید باشد اما پرورش کپور به خودی خود قدمتی چندین هزار ساله دارد.

C. carpio تقریباً در طول تاریخ بشر در پرورش آبزیان مورد استفاده قرار گرفته است و حداقل از 475 سال قبل از میلاد مسیح در چین کشت می شده است. اشکال زینتی آن در ژاپن (koi) هنوز نمادی از شجاعت و انرژی است. C. carpio بومی آسیا است ، جایی که توسط انسان از طریق اروپا گسترش یافته است و اکنون در همه قاره ها به جز قطب جنوب مستقر شده است – می توان پراکنش آن را به عنوان گسترده ترین ماهی آب شیرین در جهان در نظر گرفت. این ماهی در بسیاری از نقاط جهان نقش مهمی در صنعت آبزی پروری بازی میکند و به دلیل رشد بالقوه سریع آن در آبهای اتروفیک و توانایی تحمل شرایط نامساعد محیطی ، در میان پرورش دهندگان پر طرفدار است. امروزه پرورش ماهی بطور کلی شکلی جدید به خود گرفته است و پرورش کپور نیز از این قاعده مستثنی نیست. استخر های پیش ساخته و سیستم مداربسته فرصت های جدیدی برای پرورش دهندگان ایجاد کرده اند و با آموختن موارد اندکی میتوان ازین فرصت به نحو احسن استفاده کرد. در این نوشتار قصد داریم درباره پرورش کپور در استخر پیش ساخته توضیح بدهیم و باید ها و نباید های سیستم های مدار بسته را بیشتر بشناسیم.

آشنایی با سیستم های متراکم پرورش ماهی

بشر امروز بطور کلی بحران زده است. مشکلاتی نظیر بحران انرژی و گرمایش زمین همه و همه بر زندگی ما بطور غیر مستقیم تاثیر میگذارند. از میان این مشکلات دو مورد بسیار مهم بحران غذا و آب است. ما نیاز به تولید بالای غذا با منابع محدود داریم. آبزی پروری به روش متراکم پاسخی در قبال هردوی این معضلات میباشد.

مزایای پرورش کپور در استخر های پیش ساخته و با سیستم متراکم

تراکم پذیری:

 با استفاده از روش متراکم میتوان با مقدار بسیار کمتری آب مقدار بسیار بیشتری پروتئین دریایی تولید کرد. همین موضوع بر اهمیت استفاده از این شیوه میافزاید. با استفاده از حداقل آب و زمین میتوان در استخر های پیش ساخته اقدام به پرورش ماهی کرد. هر 2 استخر پیش ساخته قطر ده متر به اندازه یک استخر 1 هکتاری خاکی محصول تولید میکند. مقدار آب و زمینی که در استخر های خاکی هدر میرود را تصور کنید! تبخیر سطحی این استخر ها در عرض چند ساعت با کل حجم آب استخر های پیش ساخته برابری میکند. استخر های پیش ساخته 67 درصد در مصرف آب و 90 درصد در مصرف زمین صرفه جویی میکنند. این تراکم پذیری علاوه بر افزایش سود آوری تاسیسات شما باعث میشود شما با سود حاصله توانایی گسترش پروژه خود را نیز داشته باشید. بسیاری از افرادی که از پرورش کپور کسب درامد میکنند به صورت فصلی اقدام به پرورش قزل آلا نیز میکنند و حتی از خروجی آب غزل آلا برای تغذیه و غنی سازی آب ورودی کپور استفاده میکنند. این مسئله که میتوان از خروجی آب یک استخر قزل آلا برای پرورش کپور استفاده کرد یک فرصت بزرگ برای پرورش دهندگانیست که از استخر های پیش ساخته استفاده میکنند. علاوه بر این میتوان انواع کپور و ماهی های دیگر را به صورت پولی کالچر در استخر های کپور پرورش داد و سود آوری پرورش کپور دراستخر های پیش ساخته را چندین برابر کرد.

تجهیز پذیری:

علتهای تراکم پذیری کپور استخر های پیش ساخته و تفاوت آن با استخر های خاکی و بتنی بسیارند. یکی از این موارد تجهیز پذیری استخر های پیش ساخته است. شما برای بالا بردن تراکم ماهی مورد پرورش در استخر نیاز دارید تا اکسیژن مورد نیاز ماهی را تولید و آمونیاک و مواد دفعی ایجاد شده در آب را از سامانه خود خارج کنید. در استخر های خاکی استفاده از تجهیزاتی مانند دستگاه های هواده تقریبا غیر ممکن است. ابزار های دیگری مانند تصفیه کننده ها و دستگاه های غذاده نیز در استخر های خاکی قابل استفاده نیستند. البته دستگاه های غذاده را میتوان در حاشیه این استخر ها جانمایی کرد اما توزیع یکنواخت غذا عملا غیر ممکن خواهد بود.

کنترل شده بودن حیات داخل استخر پیش ساخته:

در داخل آب استخر خاکی ماهی های هرز، گیاهان آبی و باکتری های مختلفی وجود دارند. این موجودات همگی رقیب کپور برای مصرف اکسیژن و بعضا غذا هستند. حتی گیاهان آبی در طول شب که فتوسنتز رخ نمیدهد با مصرف اکسیژن کیفیت آب را کاهش میدهند. در استخر های پیش ساخته اما هیچ گونه گیاه و جلبکی توانایی رشد ندارد. کپور از آنجایی که ماهی فیتوپلانکتون خوار نیست میتواند بدون حضور این موجودات در آب به حیات خود ادامه دهد و در استخر های پیش ساخته با پلت تغذیه شود. همچنین حضور پوشش گباهی سنگین در استخر در زمستان و فصلی که این گیاهان از بین میروند ترکیب آب را تغییر میدهد و آنرا آلوده میکند. برای پرورش بهینه ماهی در استخر های خاکی شما ناچارید برای کنترل حیات در استخر خود دست به اقدامات مختلفی بزنید. از آهک پاشی استخر خالی برای کشتن انگل ها و کندن گیاهان بستر استخر گرفته تا نصب تور های مار گیر، نصب شبکه ای از نخ بر روی استخر برای گرفتن پرندگان و ریشه کن کردن حلزون ها که عامل بیماری های بسیاری هستند، کنترل ورودی آب برای جلوگیری از ورود ماهی های هرز و آب آلوده به استخر و… در سازه های پیش ساخته اما به سادگی میتوان با کنترل آب ورودی و پرندگان و موجودات موذی دیگر از ماهی های درون استخر در مقابل این عوامل حفاظت کامل به عمل آورد. این سازه ها حتی توانایی قرار گرفتن در سوله های مسقف جهت کنترل کامل دما، مواد شیمیایی آب، نور و ایزوله سازی تاسیسات را دارا هستند و میتوان حتی در شرایط اقلیمی نامساعد دست به تولید کپور در این تاسیسات زد.

مزایای ابعاد کوچک سازه پیش ساخته : استخرهای پیش ساخته 90 درصد در مصرف زمین صرفه جویی میکنند. این کم کردن فضا مزایای بسیاری با خود به همراه دارد. این مسئله به شما امکان میدهد تا از فضایی که در اختیار دارید بطور بهینه استفاده کنید و در آن مقدار ماهی بیشتری پرورش دهید. اما گذشته از این جمع کردن ماهی ها در فضای کوچکتر و سیستم متراکم مزایای دیگری هم دارد. اولین مسئله امکان غذا دهی همگن است. در استخر خاکی شما توانایی غذادهی همگن در تمام نقاط استخر را ندارید. غذادهی یکی از ارکان پرورش ماهیست و استفاده از غذا و روش مناسب غذا دهی علاوه بر مسائلی مانند انتخاب نژاد مناسب و اکسیژن رسانی اهمیت به سزایی دارد. در استخر های پیش ساخته شما میتوانید غذا را چه بصورت دستی و چه با استفاده از دستگاه به صورت کاملا همگن در آب استخر پخش کنید و وزن گیری ماهی خود را تضمین کنید.

مسئله دیگر دارو درمانی ماهی هاست. درمان بیماری های ماهی در استخر خاکی بسیار مشکل تر و هزینه بردار تر از درمان در استخر های پیش ساخته است. در صورت بیمار شدن ماهی ها میتوان به سرعت متوجه این موضوع شده و تمام گله را به صورت یکجا درمان کرد. مصرف چند وعده آنتی بیوتیک برا درمان کامل ماهی ها در استخر پیش ساخته کافیست. تنها باید دارو و یا غذای آغشته به دارو را بصورت همگن در آب پخش کنید. ضد عفونی آب نیز وضعیت مشابهی دارد. شما در استخر های خاکی با هزاران لیتر ماده ضد عفونی کننده نیز نمیتوانید آب را ضد عفونی کنید در حالی که این عمل در استخر های پیش ساخته با یک لیتر ماده ضد عفونی کننده به راحتی قابل انجام است.

بهداشت:

استخر های پیش ساخته عاری از لجن و جلبک هستند. این مسئله در استخر های خاکی وجود ندارد. اینکه تصور کنیم ماهی ها از آنجایی که آبزی هستند با وجود جلبک و لجن مشکلی ندارند اشتباه است. کپور هیچ نیازی به وجود آنها در محیط زندگی خود ندارد و هرچه بهداشت استخر بهتر تامین شود پرورش نتیجه بهتری خواهد داشت.

انشعابات و کف سازی استخر پیش ساخته

ورود و خروج آب:

استخر های پیش ساخته آب بسیار کمتری از استخر های خاکی استفاده میکنند اما این آب مدام در گردش است. خروجی این سازه ها که در مرکز بستر قرار گرفته است دائما در حال خارج کردن قسمتی از آب استخر است که با آب ورودی جایگزین میشود. این امر چند مزیت بزرگ دارد. اولین مزیت ایجاد یک جریان همرفت درون استخر است. از آنجایی که آب در هنگام خروج از استخر با حالتی گردابی خارج میشود این جریان در حال گردش در سر تا سر استخر منتشر میشود. این جریان باعث میشود که اولا دمای آب استخر در تمام ستون آب یکسان شود، دوما آلودگی هایی نظر فضولات، ذرات معلق و سوار بر این جریان همرفت به طرف خروجی مرکزی هدایت میشود. همچنین این جریان مداوم باعث همگن شدن اکسیژن آب استخر میگردد.

امکان تعویض آب:

فرض کنید استخر خاکی شما به طور ناگهانی دچار نوعی آلودگی شدید شود. این آلودگی میتواند شامل آلودگی های شیمیایی مانند سموم مختلف، مازاد کود ها، آلودگی نهر منبع آب و… باشد. در این شرایط هیچ کاری از دست آبزی پرور ساخته نخواهد بود. اما از طرف دیگر در استخر های پیش ساخته با توجه به ورودی و خروجی آب و تعویض مداوم امکان تعویض سریع آب و کنترل دامنه خسارت را دارا هستند. همچنین در برخی سامانه های پرورش ماهی بدون استفاده از آب نهر ها امکان تامین آب مزرعه وجود ندارد. این مسئله به دلیل حجم بالای تاسیسات مورد استفاده (ریس وی ها و استخر های خاکی) تباعطا به آب رودخانه و نهر برای تامین آب خود نیاز دارند. اگر این آب آلودگی شیمیایی و یا میکروبی داشته باشد روش های ضد عفونی بسیار سخت و ناکارامد خواهند بود. آب مصرفی سازه های پیش ساخته اما معمولا به وسیله چاه های سوزنی تامین میشود. این منابع بسیار به ندرت آلودگی هایی از این دست را به همراه دارند که با آزمایش اولیه آب به سادگی قابل تشخیص هستند. 

صیقلی بودن:

صیقلی بودن دیواره استخر های پیش ساخته به نظر یک مسئله ساده و کم اهمیت بنظر میرسد اما یکی از بزرگترین پوئن های پرورش ماهی کپور در استخر های پیش ساخته است. سطح داخلی استخر های پیش ساخته پوشیده شده از ژئوممبران و فایبرگلاس هستند. هردوی این متریال ها سطحی کاملا صیقلی دارند. این صیقلی بودن باعث میشود که در درجه اول جلبک و خزه توانایی رشد بر روی دیواره ها را به هیچ وجه ندارند. جلبک ها و خزه ها مامن و خانه بسیاری از باکتری ها و انگل ها ماهی ها هستند. در واقع با پایین آورن حضور جلبک و خزه در آب استخر  مستقیما سلامت ماهی را تحت تاثیر قرار میدهد. استخر های بتنی با توجه به اینکه هر چقد هم لیسه کشی بشوند بازهم خلل و فرجی در دیواره آنها وجود دارن مستعد رشد خزه و جلبک و در نتیجه آلودگی باکتریایی هستند. در صورتی هم که اقدام به ضد عفونی این سازه ها کنیم در سازه های پیش ساخته با یک لیتر فرمالین در سازه ده متری پاکسازی آب بطور کامل انجام میشود اما در سازه های بتنی باکتری ها تا دو سانت در دیواره سازه بتنی فرو میروند و عملا از بین بردن کامل آنها قیر ممکند است. همچنین این خلل و فرج و صیقلی نبودن سازه بتنی گاهی منجر به زخمی شدن پوست ماهی در برخورد با این ناهمواری ها میگردد. این زخم های پوستی به راحتی باعث ایجاد آلودگی و بیماری های پوستی در ماهی گردیده و منجر به ایجاد طلفات میشود. در نهایت رنگ ماهی در سازه های بتنی تیره شده و از حالت بازار پسند خود خارج میشود.

مزایای پرورش کپور:

ماهی کپور یکی از موفق ترین و با پتانسیل ترین ماهی های پرورشی جهان است و به علت فیتو پلانکتون خوار نبودن به راحتی در سازه های پیش ساخته با غذای مصنوعی (پلت) قابل پرورش است. ماهی کپور نسبت به ماهی های پرورشی دیگر در برابر بیماری مقاوم است، با اقلیم ایران سازگار است و استعداد رشد فوق العاده ای دارد. ماهی کپور میتواند در طول 6 ماه به وزن 4 کیلوگرم برسد. ماهی کپور معمولا در وزن 100 گرم به بالا در استخر های پیش ساخته ریخته میشود. در حدود 3 ماه کپور از وزن 1 گرم تا صد گرم میرسد که زمانی نسبتا طولانیست به همین دلیل توصیه ما به شما برای پرورش کپور در استخر های پیش ساخته استفاده از ماهی پیش پروار است. ماهی کپور پرورشی فاصله وزن 100 تا 500 گرم را نیز در فاصله 3 ماه طی میکند. ماهی کپور توانایی پلی کالچر دارد یعنی میتوان آنرا به همراه انواع دیگری از گونه های ماهی در یک استخر پرورش داد. کپور تلورانس دما را به خوبی تحمل میکند و در زمستان اگرچه وزنگیری چندانی ندارد اما به حیات خود ادامه میدهد.

کپور یک ماهی کاملا تجاریست. بازار فروش آن در تمامی نقاط کشور همواره فعال بوده و حتی در صورت تمایل میتوانید به راحتی آنرا صادر کنید چرا که تمامی همسایگان جنوبی ایران همواره خواهان کپور ایران هستند. در نهایت جیریه غذایی کپور هرگز کمیاب نمیشود چرا که 70 درصد نهاده های مورد نیاز برای پرورش آن در کشور عزیزمان ایران موجود است.

جمع بندی:

در نهایت آنچه در مورد کپور به عنوان جمع بندی میتوان گفت این است که درست است که این ماهی سالهاست جایگاه خود را در دنیای آبزی پروری حفظ کرده است اما همیشه جایی برای پیشرفت در تمامی مسائل وجود دارد و پرورش کپور نیز از این مسائل است. این ماهی و نقش کلیدی آن در شیلات و آبزی پروری قطعا مارا به این فکر میاندازد که اگر سنت شکنی بتواند مارا به تولید بهتر و آسان تر این ماهی برساند چرا که نه؟ امیدواریم آنچه در متن بالا خواندید تا حدی از این فرصت طلایی و امکان این تغییر بزرگ و بهینه سازی در تولید این فراورده سود آور را برای شما روشن کرده باشد.

ref: https://www.banglajol.info/index.php/BJZ/article/view/37628

موضوعات مرتبط :

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی ستاره کلیک کنید

سوالی دارید؟ از کارشناسان ما بپرسید

همین حالا با شماره 09114646386 تماس بگیرید.

در بحث‌‌ پیرامون این مطلب شرکت کنید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این زمینه را پر کنید
این زمینه را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

دسته بندی ها

موضوعات پیشنهادی

پربازدیدترین مطالب

فهرست